|
|
|
||
Notice: Undefined index: no_view_links in /home/content/r/u/m/rumeliweb/html/turkrocker/forum/Sources/Subs.php on line 1327 Notice: Undefined index: no_view_links in /home/content/r/u/m/rumeliweb/html/turkrocker/forum/Sources/Subs.php on line 1333 Notice: Undefined index: no_view_links in /home/content/r/u/m/rumeliweb/html/turkrocker/forum/Sources/Subs.php on line 1589 Notice: Undefined index: no_view_links in /home/content/r/u/m/rumeliweb/html/turkrocker/forum/Sources/Subs.php on line 1595 İşletim sistemi sabit bilgisayarda, donanım birimleri ile programlar arasındaki iletişimi sağlarlar. Donanım birimleri, sabit disk, fare, grafik ekran, dinamik bellek vb.dir. İşletim sisteminin kendisi de bir programdır ve bilgisayar açıldığında, bu program bilgisayarın belleğine yüklenir ve çalışmaya başlar. Bu noktadan sonra kullanıcı bilgisayarla iletişirken, aslında işletim sistemi ya da işletim sistemi üzerinde çalışan programlar ile iletişiyordur. Aşağıdaki resim, bu soyutlama tabakalarını gösterir: Unix'in tarihçesi: Unix, AT&T laboratuvarlarında 1960'ların sonunda geliştirilmiş bir işletim sistemidir. Solaris, BSD Unix, HP Unix, IBM AIX, SGI Irix Unix'in türevleridir. Ancak, Unix'e gücünü veren işletim sistemi tasarım prensipleri bu türevlerin hepsinde aynıdır. Unix, modüler, çok kullanıcılı ve çok süreçli (multitasking) bir işletim sistemidir. Süreçlerin, kullanıcıların, dosya sisteminin ve aygıtların yönetimi büyük bir kesinlikle yürütülür. Unix'den daha yeni olan işletim sistemleri, sözgelimi Windows, olduğu halde Unix halen en iyi işletim sistemidir. Apple bilgisayarlarının işletim sistemi olan MacOS X de Unix-tabanlı çekirdek üzerindedir. Linux PC üzerindeki Unix'tir GNU/Linux PC üzerinde koşan Unix olarak düşünülebilir. Aslında Linux bu işletim sisteminin çekirdeği GNU/Linux ise çekirdek ve diğer gereç ve programlar bütününün tamamıdır. Çekirdek işletim sisteminin en temel işlevlerini yerine getiren programdır. Diğer gereç ve programlar ise pencereleme sistemleri, derleyiciler, paket yönetimi, kabuklar, vb. dir. GNU/Linux'daki en yaygın pencereleme sistemleri de KDE ve GNOME'dur. GNU/Linux 80'li yıllarda geliştirilmiş ve 90'lı yıllardan itibaren çok yaygınlaşmıştır. Bu yaygınlığın nedeni işletim sisteminin sağlamlığı, hızı, özgürlüğü (özgür yazılım olması) ve parasız olmasıdır. Bu dört özellik de dağıtımdan dağıtıma bazı farklılıklar gösterebilir. Unix'in modülerliği Unix'in modüler yapısı süreçlerin, dosya sisteminin ve belleğin kontrolünü mümkün kılar. Süreçler paralel koşan programcıklar olarak düşünülebilir. Bu süreçler koşarlarken, aralarında birbirini doğurma ilişkisi olmadığı sürece, birbirlerini etkilemezler. Aynı şekilde diğer kaynakların işletim sistemi tarafından kullanılması büyük bir kesinlikle kontrol edilir. Örneğin, bir dosyanın açılıp yazılıyor olması, başka bir dosyayı etkilemez. Hatta, bir dosyanın farklı kişiler tarafından paralel olarak okunması ve yazılması akla yatkın seri bir süreçle halledilir. Böylece farklı süreçlerin, farklı kullanıcıların kullandığı kaynaklar, işletim sisteminin mekanizmalarıyla yönetilir. Komut satırı mı, grafiksel arayüz mü? GUI (Graphical User Interface, Grafiksel Kullanıcı Arayüzü) kullanıcının yazılımla, çoğunlukla bir fare kullanarak ve grafiksel bir ekrandan, mesela menüden seçimler yaparak iletişmesidir. Komut satırı iletişimi ise kabuktan komutlar yazarak programla iletişmektir. Tarihsel olarak komut satırı görsel metafora kıyasla daha büyük olanaklar içerir. Sözgelimi bir kabukta kabuk programlama ile dosyaları işleyen program yazılabilirken, GNOME veya KDE'de fare ile dosyalar üzerinde ancak kes-kopyala-sil işlemleri yapılabilmektedir. Ancak komut satırı komutları hatırlamayı gerektirir. GUI ise kullanıcıya seçenekler sunar ve seçmesini ister. Bilgisayarcılar çoğunlukla daha sınırsız olan komut satırını tercih eder. Ancak bilgisayarla sadece uygulama programlarını kullanıcı düzeyinde ilişkisi olanlar, etkileşimin daha fazla olduğu GUI'yi tercih eder. Unix öğrenme eğrisi Unix'i (aynı anlama gelmek üzere GNU/Linux'u) öğrenmek demek Unix işletim sisteminin tasarım kriterlerini ve birimlerini bilmek demektir. Bu birimler : Dosya sistemi, bellek, süreçler ve girdi/çıktı (I/O, Input Output)'dir. Unix'i öğrenmek aynı zamanda Unix'in üzerinde koştuğu bilgisayar ile bir kabuk aracılığıyla iletişim kurmaktır. Unix'in öğrenmek başlangıçta, diğer işletim sistemlerine kıyasla, daha büyük bir çaba gerektirir. Ancak, biraz ustalaştıktan sonra, kullanıcıya diğer işletim sistemlerine nazaran daha fazla kontrol imkanı ve rahatlık verir. İlk aşama bir kabuğu etkin bir şekilde kullanabilmek ve bilgisayar üzerinde kabuk aracılığıyla: Unix gereçlerini ve kabuk komutlarını kullanmak; Rutin işlemlerin otomasyonunu sağlayan kabuk programcıkları (shell scripts) oluşturmak; İstenilen uygulama programlarına ulaşmak ve onları kodlamak, derlemek, yüklemek olarak düşünülebilinir. Kabuk ortamı, bash ve bash komutları Bash (Bourne Again SHell) GNU/Linux üzerinde en popüler kabuktur. Kabuk, komutları oku-hesapla döngüsüyle (read-eval loop) bekler ve yapar. Bilgisayarı açıp sisteme girdiğinizde bir terminal açılır ve hesabınızda tarif edilen kabuk sizi bir pencere ve oku-hesapla döngüsüyle karşılar. Bash dışında Korn kabuğu ve C kabuğu da kullanılır. Sentaks farklılıklar içerse de ifade gücü açısından bu kabuklar arasında çok fark yoktur. |
||